است كه با معشوق خلوت كند ؛ اين بالاترين لذت است . لذتى ديگر را نمىتواند درك كند . خوردن و آشاميدن براى او پوچ است و بالاتر از اين ، حرف زدن عاشق با معشوق است و از آن بالاتر اين كه معشوق با عاشق خود حرف بزند ، اين لذتى كه عاشق از معشوق مىبرد ، لذت معنوى است ، يعنى حاضر است به لذت مادى و به آنچه كه جنبهء حيوانى دارد و نيز آنچه در دنياست پشت پا بزند ، براى اين كه معشوقش به او بگويد : دوستت دارم . قرآن اين را مىگويد : « يا ايتها النفس المطمئنه ارجعي » « 1 » ، اى كسى كه توانستى نفس و جنبهء حيوانى را كنترل كنى ، اى كسى كه اين جنبهء مادى و جنبهء ناسوتى را مركب قرار داده و گمشدهء خود را پيدا كردى و نفس مطمئنه پيدا كردى . بيا . كجا بيا ؟ « ارجعى الى ربك » بيا ، به سوى من بيا . نمىگويد به سوى بهشت ، زيرا بهشت براى انسان چيزى نيست ، انسان براى بهشت رفتن خلق نشده ، خلق شده تا به خاطر معشوقش به دنيا و بهشت ، به دو جهان پشت پا بزند : « ارجعلي الى ربك راضية مرضيه » . معشوق حقيقى مىگويد : آى بنده ، از تو راضيم ، دوستت دارم ، از تو راضيم . و اين انسان از نظر قرآن شريف خيلى عالى است .

--> ( 1 ) . سورهء غاشيه - آيه 28 .